Resweratrol dla kobiet: czy są różnice

Resweratrol zasłynął jako „substancja z czerwonego wina”, która rzekomo przedłuża młodość. Kobietom reklamuje się go jako środek na skórę, sylwetkę i równowagę hormonalną. W odróżnieniu od wielu innych suplementów resweratrol ma potwierdzoną w laboratorium aktywność estrogenową oraz kilka badań przeprowadzonych właśnie na kobietach. Redakcja przeanalizowała, co z tego wynika w praktyce.

Czym jest resweratrol i dlaczego ważna jest biodostępność

Resweratrol to polifenol z klasy stilbenów. Wytwarzają go rośliny w odpowiedzi na stres, m.in. winogrona, orzeszki ziemne, jagody oraz rdest japoński (Polygonum cuspidatum), z którego dziś pozyskuje się większość surowca do suplementów. Za biologicznie aktywną uważa się trans-formę cząsteczki.

Ilość resweratrolu w winie jest niewielka, więc „efekt czerwonego wina” jako argument na rzecz alkoholu nie wytrzymuje krytyki. Suplementy zawierają dawki dziesiątki i setki razy wyższe, niż można uzyskać z pożywienia.

Głównym problemem resweratrolu jest biodostępność. Badanie Walle i wsp. (2004) wykazało, że choć z jelita wchłania się znaczna część przyjętej dawki, we krwi w niezmienionej postaci pozostają jedynie śladowe ilości: substancja szybko przekształca się w siarczany i glukuroniany.

Dlatego między badaniami laboratoryjnymi, w których komórki traktuje się wysokimi stężeniami czystego resweratrolu, a realną osobą połykającą kapsułkę istnieje duży dystans. Właśnie dlatego skupiamy się na badaniach klinicznych, zwłaszcza tych, w których uczestniczyły kobiety.

Resweratrol jako fitoestrogen

Już w 1997 roku Gehm i wsp. w czasopiśmie PNAS wykazali, że resweratrol potrafi wiązać się z receptorami estrogenowymi i działać jako ich agonista w modelach komórkowych. Później okazało się, że w zależności od typu komórek i stężenia może zachowywać się zarówno jak agonista, jak i antagonista.

Dla kobiet ma to podwójne znaczenie. Z jednej strony częściowo tłumaczy zainteresowanie resweratrolem w okresie menopauzy. Z drugiej — czyni go substancją, którą warto omówić z lekarzem przy stanach hormonozależnych: endometriozie, mięśniakach, raku piersi czy endometrium w wywiadzie.

Na ile aktywność estrogenowa ujawnia się przy przyjmowaniu zwykłych suplementów, biorąc pod uwagę niską biodostępność, dokładnie nie wiadomo. Klinicznie istotnych „estrogenowych” działań niepożądanych w badaniach zwykle nie opisywano, ale brak długotrwałych obserwacji kobiet z guzami hormonozależnymi.

Wniosek redakcji: resweratrol nie zastępuje menopauzalnej terapii hormonalnej, ale nie jest też substancją neutralną hormonalnie. Kobiety z wywiadem onkologicznym powinny uzgadniać jego przyjmowanie z onkologiem.

PCOS: jedno z najciekawszych zastosowań

Zespół policystycznych jajników to jedno z najczęstszych zaburzeń endokrynnych u kobiet w wieku rozrodczym, któremu często towarzyszy nadmiar androgenów i insulinooporność. W randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu Banaszewskiej i wsp. (2016) resweratrol przez trzy miesiące obniżał poziom testosteronu całkowitego i DHEA-S u kobiet z PCOS.

Autorzy donieśli również o poprawie niektórych wskaźników wrażliwości na insulinę. To ciekawy wynik, ponieważ właśnie te ogniwa leżą u podstaw wielu objawów PCOS — od trądziku po zaburzenia cyklu.

Jednocześnie badanie było niewielkie, a skutki kliniczne — zmiany regularności cyklu, płodności, skóry — wymagają potwierdzenia w większych pracach. Resweratrol nie jest ujęty w międzynarodowych wytycznych klinicznych dotyczących leczenia PCOS.

Praktyczny wniosek: kobieta z PCOS może omówić resweratrol z endokrynologiem lub ginekologiem jako możliwe uzupełnienie podstawowej terapii. Nie należy nim samodzielnie zastępować przepisanego leczenia, zwłaszcza przy planowaniu ciąży.

Po menopauzie: kości, metabolizm, samopoczucie

W dwuletnim randomizowanym badaniu Wong i wsp. (2020) kobiety po menopauzie przyjmujące resweratrol miały niewielką poprawę gęstości mineralnej kości w odcinku lędźwiowym kręgosłupa i szyjce kości udowej w porównaniu z placebo. To jedno z najdłuższych badań resweratrolu u kobiet.

Efekt był umiarkowany i nieporównywalny z lekami stosowanymi w leczeniu osteoporozy. Jednak dla kobiet z osteopenią, które łączą trening siłowy, wystarczające spożycie wapnia i witaminy D, wynik jest interesujący jako potencjalne uzupełnienie.

Jeśli chodzi o metabolizm, dane są mniej optymistyczne. W badaniu Yoshino i wsp. (2012) u kobiet po menopauzie bez otyłości i z prawidłową tolerancją glukozy resweratrol przez 12 tygodni nie poprawiał wrażliwości na insulinę, składu ciała ani profilu lipidowego.

Zatem „metaboliczne” obietnice dla kobiet bez zaburzeń przemiany materii nie znajdują potwierdzenia. Resweratrol nie pomaga schudnąć i nie zastępuje odżywiania ani aktywności fizycznej.

Bezpieczeństwo, ciąża i praktyczne wskazówki

W dawkach stosowanych w suplementach resweratrol jest ogólnie dobrze tolerowany. W badaniu Brown i wsp. (2010) przy dawkach kilku gramów na dobę najczęstszymi działaniami niepożądanymi były zaburzenia trawienia, w tym biegunka. Dlatego wysokie dawki nie mają sensu i pogarszają tolerancję.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uznał syntetyczny trans-resweratrol za bezpieczny jako nowa żywność w dawce do 150 mg na dobę dla dorosłych. Jednocześnie EFSA zaznaczyła, że wnioski te nie dotyczą kobiet w ciąży ani karmiących piersią.

• W czasie ciąży i karmienia piersią resweratrol w suplementach nie jest zalecany.
• Przy chorobach hormonozależnych przyjmowanie należy uzgodnić z lekarzem.
• Resweratrol może nasilać działanie antykoagulantów i leków przeciwpłytkowych.
• Wybieraj produkty z podaną trans-formą i źródłem surowca.

W badaniach klinicznych u kobiet stosowano różne dawki — od kilkudziesięciu miligramów do 1–1,5 g na dobę. Dla ogólnych celów rozsądnie jest trzymać się poziomu ocenionego przez EFSA jako bezpieczny i nie zwiększać dawki bez konsultacji z lekarzem.

Warto pamiętać, że resweratrol może wpływać na enzymy wątrobowe metabolizujące leki. Kobiety przyjmujące hormonalne środki antykoncepcyjne, leki przeciwdepresyjne lub inne leki na stałe powinny poinformować lekarza o suplemencie.

Wnioski redakcji

Resweratrol to jeden z niewielu suplementów, który ma zarówno laboratoryjnie potwierdzoną aktywność estrogenową, jak i kilka badań klinicznych przeprowadzonych właśnie na kobietach. Najciekawsze wyniki dotyczą obniżenia androgenów w PCOS oraz niewielkiej poprawy gęstości kości po menopauzie.

Jednocześnie u zdrowych kobiet resweratrol nie poprawia metabolizmu i nie pomaga schudnąć. Jego niska biodostępność ogranicza przełożenie efektów laboratoryjnych na człowieka.

W czasie ciąży, laktacji oraz przy stanach hormonozależnych resweratrol należy przyjmować wyłącznie po konsultacji z lekarzem lub całkowicie go unikać.

Polecamy również przeczytać „Resweratrol po 40. roku życia”, „Kwercetyna dla kobiet: czy są różnice” oraz „Żeń-szeń dla kobiet: czy są różnice”.

Bibliografia

1. Walle T, Hsieh F, DeLegge MH, Oatis JE Jr, Walle UK. High absorption but very low bioavailability of oral resveratrol in humans. Drug Metab Dispos. 2004;32(12):1377–1382.
2. Gehm BD, McAndrews JM, Chien PY, Jameson JL. Resveratrol, a polyphenolic compound found in grapes and wine, is an agonist for the estrogen receptor. Proc Natl Acad Sci USA. 1997;94(25):14138–14143.
3. Banaszewska B, Wrotyńska-Barczyńska J, Spaczynski RZ, Pawelczyk L, Duleba AJ. Effects of resveratrol on polycystic ovary syndrome: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial. J Clin Endocrinol Metab. 2016;101(11):4322–4328.
4. Wong RH, Thaung Zaw JJ, Xian CJ, Howe PR. Regular supplementation with resveratrol improves bone mineral density in postmenopausal women: a randomized, placebo-controlled trial. J Bone Miner Res. 2020;35(11):2121–2131.
5. Yoshino J, Conte C, Fontana L, et al. Resveratrol supplementation does not improve metabolic function in nonobese women with normal glucose tolerance. Cell Metab. 2012;16(5):658–664.
6. Brown VA, Patel KR, Viskaduraki M, et al. Repeat dose study of the cancer chemopreventive agent resveratrol in healthy volunteers: safety, pharmacokinetics, and effect on the insulin-like growth factor axis. Cancer Res. 2010;70(22):9003–9011.
7. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Safety of synthetic trans-resveratrol as a novel food pursuant to Regulation (EC) No 258/97. EFSA J. 2016;14(1):4368.